תמונות בעמוד
PDF
ePub

hoc esie aflentantium populi libidinibus commentum, atque a Pauli mente alieniffimum, jam ante a me multis, ut opinor, demonstratum est. Id unum nunc addo—Aut ab ipso regum seu bene, seu male rempublicam gerentium officio, atque a communi hominum utilitate, cui magistratus jura inserviunt, hie duci argumentum; aut nusquam ab apostolo, tota ilia oratione, qua de oSiciis, civium erga principes disquiritur, hunc locum tractari: quem tamen, ampliffimus cum sit, atque ad stabiliendum imperil jus valeat plurimum, prorsus ab eo negligi, ac consulto piæteriri noa est credendum. Omnia excutit Paulus, folhcite omnia vestigat atque explorat, quæ ad sirmandam principum auctoritatem adjumenti aliquid foppeditent. Multum autem ad id consert,. ut intelligent cives, qua; bona iis etiam non boni principes i.nportent, quantumque rectoribus, offieii quod foi est non satis exequentibus, debeat refpublica. Hæccine itaque oblivisci potuit Paulus? an causæ foæ parum favre arbitratus est? Hæccine Gamalielis ille discipulus, gentiumque doctor non vidit, qui cætera omnia acutiffime perspexit, copiose disseruit? Si autem animadverterit; integrum atque intactum ab eo hunc locum relinqui, quis unquam existimaverit? Et tamen hæc ab illis sentiri necesse est, qui a Paulo præcepta optimis tantum regibus conrenire affirmant.

"At, inquiunt, non in pracceptis folum tra"dendis versatur, rationc etiam pugnat apostolus, "Pnncipihus ne resiftatvr monet: Causam deinde "adjicit NAM "timori non sunt boni operis, "sed mali." Congruum itaque est ut præcepti "vim ratione hac, quasi regula ad id adducta, metiamur. Hoc ii siat, ad bene imperantes *' necefle est quod praecipitur contrahi; cum ad '* cos tantum, quae affertur, ratio pertingat." Argute hæc quidem, haudquaquam tamen vere; prout cuivis patebit, non illo solum quae in hanc rem ante a me dicta font, consideranti sed ea «tiam, quae de potestate ecclesiastica idem alibi ianxerit scriptor, cum hisconserenti: paria enim sun t ac plane gemina. "Obedite præpositis ves*' tris" ait idem Paulus, " et subiacete eis; ipsi ." enim pervigilant, quasi rationem pro animabus ." vestris, reddituri." Curparendum sitpræsectis ecclesix Christi Gubernatoribus, causam assert: qua tamen allata, hoc minime voluit, ut iis solumsnodo •* obediamus," ac "subjaceamus praeposi*' tis,' qui demandato sibi negotio vigilant er et strenue incumbunt: Nam et illis etiam proculdubio obtemperandum est, qui negligentius et vitam suam instituunt et munus exercent; imo, qui operi suo multum indormiunt. Uteunque .enim ab iis male vivatur, uteunque res ecelesiae haud recte administrent; legitime tamen cum præsint, siquid aliquando precipitant, id vim suam habet. De Scribis itaque ac Phariseis haec Christus docuit: "Super Cathcdram Mosis," inquit, "sedent. Omnia ergo quæcunque dixe*' rint vobis, servate et facite: secundum opera "vero illorum nolite facere; dicunt enim et non * faciunt." His legis interpretandae jus datum <st: his itaque jus dicentibus, auscultari atque obediri convenit, uteunque dictis facta non respondeant: horum enim licet vita moresque merito displiceant, non ideo tiimen susque deque G g 2 habenda Timotheum scribentis horatio, ut "Qui bene "præsunt" sj'' o.t«r«T«t] V Presbyteri duplicj V jipnore digoi yideantur." Est iraque et sum iis, qui male præsunt (eo ipsoquod pnesunt) hoJjos exhibundus; cum quidem ad «f«r«r«fl. duplo major pertineat.

[ocr errors]

^tquc hcec omnia, quae obsequii erga Hierarchas praestandi modum tradunt ad describendam etiam civilis cibedientiæ rationem jure optimo poflimt accomodari. Quod si siat apparebit statim, nihil esse illo interpretum quorundam commento inep. liys atque inlulsius, quo id Paulum agere perten.. dunt, ut pn?cepti sui vim omnem, adhibitaquadani ratione, extenuit atque enervet; et cum aita vocc j am cdixerat, Suhtimiorihus Petestatibus nonefleullatenus resist endum dein in aurcs Romanorum hanc quasi iiisursurasse disi>nc"tiunculam "si modo

talles essent principes, qui jullitiam sandte co"lerent, et civium selicitati probe consuld.enl." Capitalis orafio! quæ, haud scio an sacrarum literarum an principum auctoritati plus detrahat; an Christ! ecclesiæ, an reipublicæ magis noceat. De utraque certe ii peffime merentur, qui talibus interpretamentis in re tanti ponderis indulgent; et ut civium animos pravis opinionibus insiciant, ipsos divins vericates fontes yudactor contaminant.

Sed de his satis—Ut interim, quam Paulo tribuimus, sententiam, plenius explleemus, id bri'viter restat quærendum: Qua ratione civium communitati sit utile, ut inquis etiam pravisque magistratibus non repugnetur. Hoc autem cx eo sit, quod a malorum etiam principum domiXiatu plura multo ad cives comiuoda, quam damna

Pie rum que

i plerumque perveniant. Ula itaque relinquere at<]iie jbjicere, ut liæc subtersugcrc possumus; vix cit eorum qui publics utilitati conlultum volunt. Non recti semper, non legitima imperant populo, l.^itime qui prxsunt: Bona aliquando subditorum Livadunt, jus violant. Sed preserendæ sunt hx a privatis injuriæ, ne minori incommodo mederi qui shipent, in majusincurrant; pi usque noceant reipublicæ, quam lib metipsis prolint. Imo vero si tale quidpiam a principe sieri contigerit, unde detriment! multum, non civis unus aut alter, sed ips.i civitatis accipi.it; ut huic malo occuratur, ut hoc damnum resarciatur, non protinus ad extrema consugiendum est, hon serro certandum. Morbo enim ipso gravius multo atque exitiosius est hoc remedii genus. Magis expcJit reipublicæ, «t ryranni, crudelistimi licet, imperio subjecti lint cives, quam ut cervicibus suis jugum excutiant prorsus, quam ut nemini omnmo pareant, quam ut in vi armisque spes omnes suas pon mt. Nihil enim illo, rerum humanarum statu tetrius singi potest, aut miserius: in quo excussæ rectoris «nanibus habenæ cum lint, populo liberum est, eo quo velit cunque præcipitem serri; et, quicquid suaserit libido, id omne sublata legum revcrer.tia, magistratuum auctoritate conculeata impune exequi. Pertinet itaque ad utilitatem communem ut malis regibus non resistatur a populo; ne, commota seditione, gravius aliquid reipublicæ vulnus inserarur, quam id ipsum quod a manu regia immuTum prius pertulerat.

IV. Hæc sere, atque his e locis deprompta sunt rauonuui momento, quibus ad obedientium Romanes

« הקודםהמשך »